ورود به سایت

» آیین نامه داوری

آیین نامه داوری

آیین نامه داوری


کلیات رشته قرائت
1. امتيازات رشته تحقيق در بخش¬های مختلف به شرح زير محاسبه مي‌شود:
تجويد: 40 امتياز
وقف و ابتدا: 20 امتياز
صوت: 15 امتیاز
لحن: 25 امتیاز
2. درصورت به‌تساوی رسيدن امتیازات دو يا بيش از دو نفر از شرکت‏کنندگان، تعیین رتبه ممتاز پس از بررسی بخش¬های نمره¬دهی صورت می¬پذیرد که به ترتیب اولویت عبارت است از: تجويد، وقف و ابتدا، لحن و صوت.
3. مسابقه در دو مرحله برگزار می‌شود: مقدماتی و نهایی. امتیاز کل شرکت کننده شامل 30% امتیاز مرحله مقدماتی و 70% امتیاز مرحله نهایی است.
4. هر شرکت کننده در مرحله مقدماتی 7 سطر و درصورت رسیدن به مرحله نهایی 20 سطر از مصحف شریف را تلاوت می‌کند.
5. حداقل امتیاز شرکت‏کنندگان در مرحله مقدماتی در بخش¬های مختلف عبارت است از:
تجويد: 13 امتياز
وقف و ابتدا: 7 امتياز
صوت: 5 امتیاز
لحن: 9 امتیاز
کلیات رشته حفظ
1. امتيازات رشته حفظ در بخش¬های مختلف به شرح زير محاسبه مي‌شود:
صحت حفظ: 100 امتیاز
تجويد: 40 امتياز
وقف و ابتدا: 20 امتياز
صوت: 15 امتیاز
لحن: 25 امتیاز
تذکر: در تمام مراحل برگزاری مسابقات، امتیاز نهايي حافظ به‌صورت 70درصد امتیاز صحت حفظ و 30درصد امتیاز صحت قرائت محاسبه می¬شود.
2. درصورت به‌تساوی رسيدن امتیازات دو يا بيش از دو نفر از شرکت‏کنندگان، تعیین رتبه ممتاز پس از بررسی بخش¬های نمره¬دهی صورت می¬پذیرد که به ترتیب اولویت عبارت است از: صحت حفظ، تجويد، وقف و ابتدا، لحن و صوت.
3. مسابقه در دو مرحله برگزار می‌شود: مقدماتی و نهایی. امتیاز کل شرکت کننده شامل 30% امتیاز مرحله مقدماتی و 70% امتیاز مرحله نهایی است.
4. داوران تجويد براي هريك از سؤالات حافظ، نمره كامل را به‌صورت جداگانه منظور می‌کنند و نمره نهايي تجوید حافظ، معدل آن‌ها خواهد بود.
تبصره: اگر حافظ سؤالی را پاسخ ندهد یا در ارائه آن به میزانی اشکال داشت که قبل از اتمام سؤال، تلاوت او توسط هادی حافظان قطع شد، فقط داوران رشته صحت حفظ، امتیاز آن سؤال را از حافظ کسر می¬کنند. امتیاز تجوید حافظ در چنین مواردی، میانگین امتیاز سؤالاتی است که حافظ تا پایان سؤال به آن‌ها پاسخ داده است.

جزئیات امتیازدهی بخش‏ها
تجويد (40 امتياز)
اين بخش شامل سه قسمت است:
الف) صحت قرائت.
ب) تجويد قرائت (30 امتیاز).
ج) فصاحت قرائت (10 امتیاز).

الف) صحت قرائت:
موارد کسر 3 امتیاز
1. حذف، اضافه، جابه‌جایی یا تغییر حرف، کلمه و بیش از یک کلمه (اعم از عبارت، سطر و آیه)
2. حذف، اضافه یا تبدیل صداها به یکدیگر (مانند تبدیل صداهای کوتاه به کشیده و بالعکس و خطا در صله هاء ضمیر)
3. حذف و اضافه تشدید و تنوین
تبصره: درصورت اختلال در تلفظ تشدید، بنابر تشخیص داور حداکثر 1 امتیاز کسر می‌شود.
4. وصل به سکون، وقف به حرکت، و عدم رعایت وقف به اسکان و ابدال
تذکر1: در تمام موارد مذکور، در صورت تصحیح فوری قبل از وقف 1 امتیاز و در تصحیح بعد از وقف 2 امتیاز و عدم تصحیح 3 امتیاز کسر می‌شود.
تذکر2: لازم است رئیس هیآت داوران در انتهای تلاوت، اغلاط احتمالی را به صورت علنی به قاری یادآور شود.
تذکر3: تکرار هر خطا در تمام موارد مذکور در بندهای 1 تا 4، مطابق با تذکر بند1، کسر امتیاز خواهد داشت.
تذکر4: این اغلاط در مسابقات رشته حفظ صرفاً توسط داوران صحت حفظ، کسر امتیاز داشته و داوران تجوید، امتیازی از حفاظ کسر نخواهند نمود.
5. به ازای هر آیه تلاوت کمتر یا بیشتر از حد معین 3 به طور کلی امتیاز کسر می‌شود.
ب) تجوید قرائت:
موارد کسر 1 امتیاز
1. تبدیل کامل مخارج حروف یا صفات ممیز
تبصره: در صورت ادای ناقص، 5/0 امتیاز کسر خواهد شد.
2. عدم رعایت هریک از قواعد و احکام تجویدی
تبصره1: در صورت اجتماع بیش از یک قاعده در یک موضع، هریک جداگانه محاسبه و کسر امتیاز می‌شود.
تبصره2: در صورت عدم رعایت ناقص موارد یاد شده مانند توازن و میزان مدود و غنه‌ها، 5/0 امتیاز کسر می‌شود
3. تداخل غیر متعارف یا افراط آن در تلفظ دو حرف مجاور (مثل تداخل تلفظ حرف ع در حرف م در کلمه یعملون، و یا حرف ع در حرف ل در کلمه نعلن و نطایر آن) بنابر تشخیص داور موجب کسر 5/0 تا 1 امتیاز خواهد شد.
4. اختلال ذاتی در تلفظ الفاظ قرآن (لکنت) به نسبت ضعف و شدت آن، موجب کسر 1 تا 2 امتیاز در مورد هر حرف (تنها یک‌بار) خواهد شد. و در صورت بروز تپق (اشکال لحظه‌ای در تلفظ حرکت، حرف، کلمه، و اصلاح درجای آن) 5/0 امتیاز کسر می‌شود.
ج) فصاحت قرائت:
منظور از فصاحت، تلفظ واضح حروف و حرکات بر اساس لهجه خالص عربی، بدون تکلف و دور از گنگی و نامفهومی است.
فصاحت قرائت مجموعاً 10 امتیاز به شرح زیر دارد:
1. تلفظ ممتاز و روان حروف 4 امتیاز
2. تلفظ ممتاز حرکات 4 امتیاز
3. تنظیم سرعت تلاوت 2 امتیاز
موارد کسر حداکثر تا 4 امتیاز:
1. اختلال کلی و عمومی در تلفظ ممتاز مخارج، صفات و احکام حروف
2. تکلف یا سستی(استرخاء) در رعایت مخارج، صفات و احکام حروف
3. نقصان و زیادت در مکث بر حروف ساکن و مشدد
موارد کسر 25/0 امتیاز:
1. اختلال کمی و کیفی در حرکات کوتاه و کشیده
2. اختلال و نقص در کیفیت تلفظ حرکات بر اساس لهجه فصیح عربی
3. نقصان و زیادت کشش صداهای کوتاه و کشیده
4. سرعت نامتناسب ادای حروف و حرکات در طول تلاوت (اسراع و ابطاء در برخی کلمات و عبارات، و مد طبیعی)

وقف و ابتدا (20 امتياز)
کسر امتیاز در مرحله مقدماتی به صورت زیر انجام می‌گیرد:
1. عبور از وقف لازم 2 امتیاز
2. وقف و ابتدای قبیح ناقص و غیرمغیّر معنا و مغیر معنا 2 امتیاز
3. نفس گیری در میان تلاوت 1 امتیاز
4. ترک اولویت وقف یا وصل 5/0 امتیاز
5. تکرار بدون دلیل هر بخش از آیه 5/0 امتیاز
6. مکث طولانی بیش از حدود 15 ثانیه در مواضع وقف 25/0 امتیاز
* مکث طولانی در مواضع وقف فقط در رشته قرائت موجب کسر امتیاز است و در رشته حفظ کسر امتیاز صورت نمی‌گیرد.

کسر امتیاز در مرحله نهایی به صورت زیر انجام می‌گیرد:
1. وقف و ابتدای اقبح 3 امتیاز
2. عبور از وقف لازم 5/1 امتیاز
3. وقف و ابتدای قبیح مغیر معنا 5/1 امتیاز
4. نفس گیری در میان تلاوت 1 امتیاز
5. وقف یا ابتدای مغیر معنا در فواصل آیات 1 امتیاز
6. وقف و ابتدای قبیح غیرمغیر معنا 1 امتیاز
7. ترک اولویت وقف یا وصل 5/0 امتیاز
8. تکرار بدون دلیل هر بخش از آیه 5/0 امتیاز
9. مکث طولانی بیش از حدود 15 ثانیه در مواضع وقف 25/0 امتیاز
* مکث طولانی در مواضع وقف فقط در رشته قرائت موجب کسر امتیاز است و در رشته حفظ کسر امتیاز صورت نمی‌گیرد.
تذکر: حداکثر امتیاز در این بخش 20 امتیاز است. امتیاز 5/19 یا 20 به شرطی اعطا می‌شود که داوران اتفاق نظر داشته باشند. این درصورتی است که شرکت کننده هیچ اشکالی نداشته باشد.
صوت (15 امتياز)
در رشته قرائت:
1. طنین (رنگ): 4 امتیاز
2. انعطاف: 3 امتیاز
3. مساحت (وسعت): 3 امتیاز
امتیاز مساحت صوت به شرح زیر توزیع می¬شود:
* از بم¬ترین درجه صدا تا دو اکتاو 3 امتیاز
* از بم¬ترین درجه صدا تا 5/1 اکتاو 5/2 امتیاز
* از بم¬ترین درجه صدا تا یک اکتاو 1 امتیاز
* از بم¬ترین درجه صدا کمتر از یک اکتاو 5/0 امتیاز
4. استفاده مطلوب و هنرمندانه از صوت: 2 امتیاز
5. شدت (حجم یا ولوم): 2 امتیاز
6. تحریر: 1 امتیاز
* آب‌پريدن در گلو، سكسكه و نظاير آن، فقط توسط داور صوت و هر مورد 5/0 امتیاز کسر می‌شود.

در رشته حفظ:
1. طنین (رنگ): 5 امتیاز
2. انعطاف: 3 امتیاز
3. مساحت (وسعت): 2 امتیاز
امتیاز مساحت صوت به شرح زیر توزیع می¬شود:
* از بم¬ترین درجه صدا تا یک اکتاو 2 امتیاز
* از بم¬ترین درجه صدا کمتر از یک اکتاو 1 امتیاز
4. استفاده مطلوب و هنرمندانه از صوت: 2 امتیاز
5. شدت (حجم یا ولوم): 2 امتیاز
6. تحریر: 1 امتیاز
* آب‌پريدن در گلو، سكسكه و نظاير آن، فقط توسط داور صوت و هر مورد 5/0 امتیاز کسر می‌شود.




لحن (25 امتياز)
در رشته قرائت:
الف) اعطای امتیاز:
1. قدرت تنغیم (پردازش نغمه‌ها): 5 امتیاز
2. تنظیم و توزیع آهنگ¬ها بر عبارات (اندازه¬گیری): 5 امتیاز
3. حسن ادا و رعایت تعبیرات معنوی و خشوع در تلاوت: 5 امتیاز
4. خلاقیت و نوآوری مطابق با عرف تلاوت در ردیف¬های لحنی: 5 امتیاز
5. تنوع ردیف¬های لحنی یا مقام: 4 امتیاز
6. ارائه فرود عرفی در مقام: 1 امتیاز
ب) موارد کسر امتیاز:
1. شروع تلاوت به‌طور غیرمتعارف (خارج از توقع تلاوت مجلسی) 1 امتیاز
2. خروج از مقام 1 امتیاز
3. تکلف و فشار در اجرای نغمات 5/0 امتیاز
4. عدم توازن در سرعت تلاوت (اسراع و ابطاء در اجرای جملات) 5/0 امتیاز
5. ناکوکی یا خروج از ردیف صدا و نامطلوب بودن تحریرها 5/0 امتیاز

در رشته حفظ:
الف) اعطای امتیاز:
1. رعایت اسلوب ترتیل (سرعت ترتیل، توازن تلاوت و اجتناب از تحریرهای خاص رشته قرائت): 6 امتیاز
2. قدرت تنغیم (پردازش نغمه‌ها): 5 امتیاز
3. تنظیم و توزیع آهنگ¬ها بر عبارات (اندازه¬گیری): 5 امتیاز
4. حسن ادا و رعایت تعبیرات معنوی و خشوع در تلاوت: 3 امتیاز
5. خلاقیت و نوآوری مطابق با عرف ترتیل: 3 امتیاز
6. تنوع ردیف¬های لحنی یا مقام: 3 امتیاز
ب) موارد کسر امتیاز:
1. خروج از مقام 1 امتیاز
2. تکلف و فشار در اجرای نغمات 5/0 امتیاز
3. عدم توازن در سرعت تلاوت (اسراع و ابطاء در اجرای جملات) 5/0 امتیاز
4. ناکوکی یا خروج از ردیف صدا و نامطلوب بودن تحریرها 5/0 امتیاز


صحت حفظ (100 امتياز)
1. اشتباه در حركات و حروف (حذف، اضافه، جابه‌جایی و تغيير):
1 ـ 1. تصحيح فوری حافظ: کسر 5/0 امتیاز
1 ـ 2. تصحیح نکردن حافظ: کسر 1 امتیاز
* منظور از حرف در اين بخش، حروف الفبا است و كلماتي كه در دستور زبان عربي حرف تلقي مي‌شوند (نظير: حتی، الی، فی، عن) را شامل نمي‌شود. درصورت بروز اشکال در این‌گونه کلمات، کسر امتیاز در ستون کلمه صورت می¬پذیرد.
* اگر حرکت کوتاه به حرکت کوتاه دیگر تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می¬شود؛ مانند تبدیل «عبادٌ» به «عبادٍ»، «اَنتَ» به «اَنتِ».
* اگر حرکت کشیده به حرکت کشیده دیگری تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می¬شود؛ مانند تبدیل «اِنّهُ» به «اِنَّها»، «تابوُا» به «تابَا».
* اگر حرکت کوتاه به حرکت کشیده هم¬جنس خود یا بالعکس تبدیل شود، فقط یک مورد کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می¬شود؛ مانند تبدیل «قالَ» به «قالا»، «ربّی» به «ربِّ».
* اگر حرکت کوتاه به حرکت کشیده غیرهم¬جنس خود یا بالعکس تبدیل شود، دو بار کسر امتیاز برای حافظ درنظر گرفته می¬شود؛ مانند تبدیل «قالَ» به «قالوا»، «فأتوا» به «فأتِ».
* یک حرف در ضمایر، یک حرف در موصولات، حرف مضارعه و موارد مشابه، هنگام تبدیل و تغییر به‌عنوان حرف تلقی شده، در همین ستون کسر امتیاز می¬گردد؛ مانند تبدیل «منهُم» به «منکُم»، «منهُ» به «منکَ»، «الَّذی» به «الَّتی»، «تَغفرُ» به «یَغفرُ».
* باید توجه داشت که حرف همراه حرکت خود مجموعاً یک حرف حساب می¬شود و فقط یک بار کسر امتیاز صورت می¬گیرد.
تذکر: در مواردی که قرائت حافظ به دلیل تغییر در مخرج حرف یا روش تلفظ آن دارای ابهام باشد، پس از مشورت داوران صحت حفظ و تجوید، کسر امتیاز تنها از یک بخش صورت می¬گیرد.
2. اشتباه در يك كلمه (حذف، اضافه، جابه‌جايي و تغيير):
2 ـ 1. تصحيح فوری حافظ: کسر 1 امتیاز
2 ـ 2. تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر 2 امتیاز
2 ـ 3. تصحیح نکردن حافظ: کسر 3 امتیاز
* كلماتي كه در قرآن كريم به‌صورت تركيبي از حروف و كلمه يا دو يا چند كلمه آمده يا توجه به رسم‌الخط قرآن، يك كلمه محسوب مي‌شود؛ مانند فليقاتل، فسيكفيكهم، فاسقیناکموه.
* اگر در جابه‌جایی حروف (نه اعراب) ریشه و معنای کلمه تغییر کند، کسر نمره در بخش کلمه صورت می‌گیرد؛ مانند تبدیل «یعلمون» به «یعملون»، «نصیر» به «بصیر».
* یک کلمه و یک حرکت در کلمه قبل یا بعد از آن، در امتیازدهی به‌منزله یک کلمه محاسبه می‌شود و کسر امتیاز مربوط به آن در ستون کلمه لحاظ خواهد شد؛ مانند: «و اللهُ» به‌جای «اِنَّ اللهَ»، «و ربُّک» به‌جای «مِن ربِّک».
* یک حرف و یک کلمه کنار هم، در امتیازدهی به‌منزله یک کلمه محاسبه می‌شود و کسر امتیاز مربوط به آن در ستون کلمه لحاظ خواهد شد؛ مانند: «هذه انعام و حرث» به‌جای «و قالوا هذه انعام و حرث».
* هريك از حروف مقطعه (تک‌حرفی یا بیشتر) يك كلمه محسوب می‌شود و اختلال در كل يا بعضي از حروف آن، موجب كسر نمره در ستون اشتباه در كلمه مي‌گردد.
3. اشتباه در كلمات (حذف، اضافه، جابه‌جايي و تغيير):
3 ـ 1. تصحيح فوری حافظ: کسر 5/1 امتیاز
3 ـ 2. تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر 5/2 امتیاز
3 ـ 3. تصحیح نکردن حافظ: کسر 4 امتیاز
* منظور از كلمات، عبارتي بيش از يك كلمه است؛ مانند: «والمجاهدون باموالهم و انفسهم فی سبیل الله» به‌جای «و المجاهدون فی سبیل الله باموالهم و انفسهم»، «والله خبیر بما تعملون» به‌جای «والله بما تعملون بصیر».
* بسمله در ابتداي سوره‌ها در حكم عبارت است.
4. عدم رعايت ترتيب آيات و جابه‌جايي آن‌ها:
4 ـ 1. اگر جاافتادگی در حد یک آیه باشد:
4 ـ 1 ـ 1. تصحيح فوری حافظ: کسر 2 امتیاز
4 ـ 1 ـ 2. تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر 3 امتیاز
4 ـ 1 ـ 3. تصحیح نکردن حافظ: کسر 5/4 امتیاز
4 ـ 2. اگر جاافتادگی بیش از یک آیه باشد:
4 ـ 2 ـ 1. تصحيح فوری حافظ: کسر 5/2 امتیاز
4 ـ 2 ـ 2. تصحیح حافظ با تذکر داور هادی: کسر 5/3 امتیاز
4 ـ 2 ـ 3. تصحیح نکردن حافظ: کسر 5 امتیاز
* منظور از انتقال به آيه يا آيات ديگر فقط در مورد ابتداي آيات است و درصورت ايجاد اشتباه در خلال آيه، انتقال محسوب نمی‌شود و در ستون كلمات كسر امتياز خواهد شد.
* اگر حافظ در خلال آیاتی که ابتدای آن‌ها باهم مشابه است دچار اشتباه شود، کسر امتیاز در ستون کلمات انجام خواهد شد.
* اگر حافظ در انتقال از انتهای سوره¬ای به سوره دیگر، که با حروف مقطعه آغاز می¬شود، دچار اشتباه شود و به‌جای حروف مقطعه صحیح، حروف مقطعه¬ دیگری را تلاوت کند، کسر امتیاز در ستون انتقال به آیات دور انجام می¬گیرد؛ مانند قرائت «طه» بعد از اتمام سوره کهف به‌جای «کهیعص». در مورد حروف مقطعه مشابه، داور هادی می¬تواند پس از وقف حافظ، اشتباه را به وی تذکر ندهد و صبر کند تا ادامه آیات را تلاوت کند و بعد از مشخص شدن نوع اشتباه، کسر امتیاز را در ستون کلمه یا انتقال به دور انجام دهد؛ مانند قرائت «المر» بعد از اتمام سوره توبه به‌جای «الر» و قرائت «الم» بعد از اتمام سوره انعام به‌جای «المص».
* اشتباه در آیات کمتر از یک سطر، در ستون اشتباه عبارتی منظور می¬شود.
* چنانچه آیات کوتاه جاافتاده بیش از یک سطر باشند، انتقال به دور محسوب می‌شود.
* اگر حافظ یک آیه بیش از یک سطر را تلاوت نکند و داور هادی تمام آیه را کمک کند، به ازای هر سطر 4 نمره کسر می¬شود.
5. مكث و تكرار:
اگر شرکت‌کننده بيش از حد متعارف مكث نمايد يا عبارتي را براي يادآوري حداكثر تا دو بار تكرار کند، براي هرمكث و هربار تكرار 5/0 امتیاز از وي كسر مي‌شود.
* اگر شرکت‌کننده پس از مكث، موفق به ادامه تلاوت نشود، داور هادی مساعدت می‌کند و فقط حسب نوع کمک، امتیاز منفي براي حافظ درنظر گرفته مي‌شود.
* اگر شرکت‏کننده پس از مکث، اشتباه تلاوت نماید، داور هادی مساعدت نموده و علاوه بر کسر امتیاز مکث، حسب نوع کمک، امتیاز منفی از حافظ کسر می‏نماید.
* اگر حافظ در خلال آیه پس از مکث، موفق به تلاوت عبارت نشود، درصورت امکان داور هادی ابتدا کلمه اول را تذکر می¬دهد و درصورت تلاوت حافظ، در ستون کلمه کسر امتیاز صورت می-گیرد. درصورت عدم یادآوری، عبارت را تلاوت می¬کند و در ستون کلمات کسر امتیاز می¬نماید.
* اگر حافظ ابتدای آیه را فراموش و برای یادآوری آن مکث کند، داور هادی باید با خواندن عبارت ابتدایی آیه به حافظ کمک نماید و کسر امتیاز را در ستون کلمات انجام دهد.
* اگر در ابتدای تلاوت و طرح سؤال توسط داور، حافظ سؤال را تشخیص ندهد و از داور هادی برای تشخیص سؤال درخواست کمک کند یا در حین تلاوت بخواهد از داور هادی برای بخش قرائت‌شده تأیید بگیرد یا نام سوره، شماره صفحه یا شماره آیه را از داور هادی بپرسد، به ازای هرمورد 5/0 امتیاز از وی کسر خواهد شد.
* داور هادی سؤالاتی را که از ابتدای سوره آغاز می¬شود، تنها به ذکر نام سوره اکتفا می¬کند و ابتدای سوره را قرائت نمی¬کند.
* اگر حافظ پس از طرح سؤال توسط داور هادی، قرائت خود را پس از استعاذه و بسمله شروع کند و سپس از داور هادی بخواهد مجدد سؤال را تکرار نماید، کسر امتیاز در ستون کلمات درج خواهد شد.
* اگر برگشت حافظ برای یادآوری قسمت بعدی بیش از یک جمله باشد، به ازای قرائت هرنفس اضافه از قبل 5/0 امتیاز از وی کسر می¬شود.
* چنانچه حافظ پس از اشتباه و تذکر داور، مرتکب اشتباه دیگری در تلاوت شود، صرفاً اشتباه اول ملاک کسر امتیاز است و کسر امتیاز آن در ستون عدم تصحیح، همان اشتباه درج خواهد شد.




گزارش تصویری